6 abr 2016

A quen se lle ocorre, Ada, chegar a Alcaldesa!

Leiteira, de Ruth Matilda Anderson.
Pois claro que Ada Colau tiña que estar vendendo peixe ou calquera outra ocupación desta calaña, propia das clases baixas. A quen se lle ocorre! Chegar a alcaldesa de Barcelona unha muller que non herdou posición social nin fortuna; que non ten a pertinente colección de rimbombantes títulos académicos, másters carísimos ou matrículas de honra en prestixiosas escolas internacionais que pendurar do salón familiar; que carece das medidas corpoestéticas adecuadas ao canon patriarcal publicitario. Se nin sequera goza de relación marital con alto empresario de negocios! Onde se viu tal?

E é que Ada Colau molesta mesmamente por iso. Ada molesta. Molestamos. Porque, a pesares de levarmos nos xestos as marcas dunha secular pertenza ás clases subalternas, se rebela (nos rebelamos) contra os “peares das sociedades”.

Molesta porque, si, Ada Colau podería ser mesmamente peixeira, limpadora, prostituta ou física nuclear. Porque Ada Colau podería ser calquera das xentes que sosteñen o mundo e non só desa elite que, malia todo o avanzado, aínda é a que maioritariamente accede á instrucción superior e ás instancias políticas máis elevadas. 

Onde se viu tal? Unha alcaldesa da cidade máis chupi-cool da península ibérica que pon a dor e o amor no centro da vida política; a vida, en suma. Porque sabe (sabemos) que, paradoxicamente, a rexeneración política vén de situar no centro da cousa pública, na sagrada ágora de debate dos próceres (masculinos) da polis un grande montón de merda. Merda, mocos, menstruo, leite... En definitiva: os fluídos corporais que a diario recollen - maioritariamente - mulleres. Mulleres pobres. Os tan mentados "coidados". Para que non se vexan. Porque, xa se sabe, ese mundo visceral oposto á claridade e orde burguesa mellor só na arte e na industria do entretemento, que aí mesmo xera capital.

Onde van esas tolas! Se son fillas das que aínda antonte andaban cos peíños descalzos vendendo o leite aos señoritos das vilas! A quen se lle ocorre, Ada, chegar a Alcaldesa!

30 oct 2015

"As castañas tamén quitaban moita fame"


[Transcrición dun dos escritos que a Pilar de Barantes, moradora do Outeiro, vai deitando nunha libreta, nas tardes nas que non calceta.]

"Son Pilar, e nacín no ano 27, o 22 de novembro, nunha familia humilde, en tempos de miseria, onde había que traballar nas terras cas vacas e cos bois.
Había que se levantar moi cedo para muxir as vacas e facer o almorzo.
Había que acender o lume na lareira con cerillas; non había mecheros; non había luz eléctrica, eran candís de gas e había faroles para alumar de noite.

Había que traer a auga nos cántaros de barro; cortar a leña con machados; labrar as terras con arados e con vacas - os arados eran de pau, que os facía o carpinteiro; outros que compramos eran de ferro -.
A leña traíase nun carro de madeira que tamén facía o carpinteiro.

Sementábase nas leiras cebada, trigo e pan.
Había que segalos cunha fouce e facer os mollos, enmedábase na leira e despois á eira onde se mallaba con mallos, e despois limpábase coa máquina de limpar.

Había que levar a moer en burros. Había muíños de auga. No inverno, nos rigueiros. Había que ir a Santa Cruz, era o Guímaro o muiñeiro. Anos máis tarde, a Bulso. Anos máis tarde en Cimadevila, que era no lugar de Figueiroá. Máis tarde, ao vir a luz, xa os había na casa.

Tamén se sementaban nabos, co que se alimentaban as vacas e os marraus; cocíanse nun caldeiro con auga e dábanselle con fariña.

Tamén se sementaban verzas, plantábanse nos hortos. Eran unhas verzas moi boas que se comían de moitas maneiras: no caldo, o grelo con patacas, con garbanzos, que tamén se sementaban, e fabas e hervellas.

Nós sementabamos moitas patacas, e millo tamén moito, e chichos. A verza era un alimento para todos os animales: marraos, pitas, coellos, becerros... Eran un alimento de todo o ano.

As castañas tamén quitaban moita fame. Comíanse asadas, cocidas e purgadas, que se cocían en leite mazado, que se mazaba para quitarlle a manteca, que se comía con azúcar, con mel e tamén se derretía, que se lle chamaba manteca cocida. Era o que se lle daba ás mulleres cando parían, dicían que era moi sana, dábana cas sopas."

25 may 2015

Avanti País ribeirao! (resultados Municipais 2015)


No noso pequeno mundo ribeirao poucas cousas mudaron, pero os aires da ilusión tamén se expresaron en múltiples candidaturas que, sexan da sigla que sexan, son de cambio, participación e berro de vida digna neste rural que non queremos abocado a ser un "deserto verde". Pero, para iso, hai moito que pensar e traballar.

Gustaríame que, xunto con outras persoas non electas, conversáramos sobre problemas e retos comúns e, en primeiro lugar, que recibades unha aperta moi grande: Diego Xesús López González, compañeiro de batallas en terreo dificultoso, concelleiro electo en Sober co que formarei grupo municipal que se debe ao proxecto participativo Agroma Sober; Garcia Do Outeiro, concelleiro electo en Chantada, que personifica a humildade da cultura labrega da que procedemos e non renegamos, o rigor intelectual e o saberse do pobo galego máis expoliado; Rosana Prieto Florines, fenómena!, por ese resultadazo de Pantón, con Roi López Carmona; Antia Rodriguez Nieves e Isidrez e demais, polo gran traballo feito; do outro lado do Sil a Chorima Peral, gran resultado, que seguro mellora Castro Caldelas, e a Davide Kandepalleiro por consolidar un proxecto de futuro en Manzaneda; da zona queiruguesa a Amparo Montenegro Díaz, porque sabemos o duro que é facer política en determinadas condicións; e para a xente do Caurel vivo. Avanti País Ribeirao!


3 feb 2015

Só van quedar os xabaríns: a comarca de Lemos perdeu case 2000 persoas dende o inicio da “crise”


O día da lotería de Nadal o IGE publicou a última revisión do Padrón Municipal de habitantes dos concellos de todo o Estado e á comarca de Lemos, dende logo, non nos caeu “o Gordo”.
Neste territorio, tento en conta os municipios de Bóveda, Monforte, Pantón, A Pobra do Brollón, Saviñao e Sober, habitamos, a data de 1-1-2014, 31.876 almas (en pena), perdéndose 1910 habitantes dende que estourou a crise financeira global en 2008. Se comparamos con 1996, a comarca perdeu 4.815 habitantes.

A estrutura por idades da poboación comarcal revela unha pirámide invertida na que (cos datos do ano 2013) só un 9 % corresponde ás persoas de menos de 15 anos. Un 56 % está na franxa entre 16 e 64 anos e un 35% ten máis de 65 anos.

En canto a emigración, 1113 persoas abandoaron a comarca en 2013 e chegaron 1155. Pero o saldo nacementos/defuncións foi de 157 a 586. Resultado: 387 persoas menos en 2013. E así vai a conta de todos os anos.

Esta sangría demográfica sucede nunhas terras bañadas por augas encoradas que producen enerxía eléctrica, nun fértil val con terreos apropiados para diversas actividades agrogandeiras, entre elas que se tivera desenvolvido un sector leiteiro de primeira, con industrias de transformación, ademais do viño e do sector turístico, que son dos puxantes da comarca aínda que, non se fagan ilusións: neste momento esta comarca sen as percepcións de xubilación case non podería subsistir.

Vexámolo. O paro na Terra de Lemos ascende a un 8,3%, ben inferior á media galega (20,2%). Pero é que a taxa de actividade (persoas afiliadas á Seguridade Social) é só dun 29,2% (53,9% é a media galega). Entre tanto, as persoas perceptoras de pensións na comarca en 2013 eran 10.410 (32,6% da poboación), das cales 8.832 tiñan máis de 65 anos.

Das 2.162 empresas da comarca o 60% non ten persoal asalariado e só hai dúas empresas (datos do ano 2013) que superan os 50 asalariados. Das 867 explotacións gandeiras, o 35% concéntrase no Saviñao.
Calquera pode darse conta de que a perda de actividade agrogandeira no rural incide negativamente no tecido empresarial comarcal e no pequeno comercio das vilas.

Cantas oportunidades e ilusións perdidas tivemos? O ferrocarril, desmantelado co cambio ao transporte de mercadorías por estrada (e agora está ameazado o taller de Renfe en Monforte); o leite, asasinado por unha política europea que penalizaba ás explotacións galegas; un Porto Seco que continúa seco de empresas... 
 
E xa que somos unha comunidade, a lemava, con problemas comúns, non parecería lóxico que este territorio, o de Lemos, de pouco máis de 31 mil habitantes e cunha coherencia histórica e xeográfica integrase unha única entidade administrativa comarcal en lugar de termos, como actualmente, seis municipios e fondos destinados ás administracións locais xestionados por unha entidade provincial con sede en Lugo? Ou, canto menos, non habería que ir tendendo á comarcalización de certos servizos? Cunha comarca nin existiría o conflicto polas lindeiras do Reboredo, porque teríamos un parque industrial comarcal.

Agora que veñen as eleccións, preguntémonos: pódese dende os gobernos municipais (moito máis no marco presupostario actual, coa imposición por lei da "austeridade") subvertir esta situación de decadencia económica da comarca? Non precisa esta comarca un plan económico global e específico por parte da Xunta, participado cos axentes sociais, políticos e económicos da comarca? Non sería mellor aplicalo dende unha entidade administativa comarcal que tivera os recursos que hoxe teñen os concellos e a Deputación, con máis competencias que as que actualmente teñen os municipios? Ademais, esa descentralización administativa xeraría movemento económico.

Para acometer esta tarefa farían falta modificacións constitucionais e do réxime xurídico político de Galiza, pero: acaso non se precisan neste momento modificacións tanto ou máis radicais cando estamos a comprobar os límites dunha Transición que permitiu unha economía de casino e déficits democráticos?

Situacións límite requiren medidas audaces, pois de continuar así nin a declaración de Patrimonio da Humanidade para a Ribeira Sacra podería revertir esta situación das Terras de Lemos. É certo que non é igual o estado de todas as zonas pero, en xeral, temos unha poboación envellecida e cada vez máis dependente, nun contexto de recortes na Lei de Dependencia e en servizos sociosanitarios (para exemplo, a baixa de médico da Pobra do Brollón que non se repón ou a falta de servizos de radioloxía e radioterapia en Lugo, tendo que ir a Coruña a xente enferma de cancro desta comarca para recibir tratamento), e poucas oportunidades de emprego. Iso tradúcese socialmente nunha sobrecarga de coidados sobre as mulleres, fundamentalmente, e en abandono, depresións... suicidios. De feito, Lugo é a provincia do Estado con maior taxa de suicidios.

Pese a todo, esta comarca ten as potencialidades necesarias para construír unha economía sostible que permita unha vida digna a moita xente. Pero, que máis ten! Total, estes catro pelagatos pouco importamos no conxunto do mundo e sobrevivir, imos sobrevivindo. A mágoa é que en breve tempo esto será pouco máis que lugar de paseos turísticos e coto de caza para ricachóns, que hai noites que saes e atopas a máis xabaríns que xente. E ollo! Que nin xabaríns van quedar por unha política errada de caza que os está a exterminar.

23 nov 2014

Un percorrido outonizo polo couto do mosteiro de San Paio da Abeleda co “Sorriso de Daniel”


Para a xente de aquén Sil, a Abeleda é lugar de paso e parada no camiño no Castro (de Caldelas), unha estación onde comer e beber ben para continuar a ruta. E dicir Abeleda é dicir viño, que madura de xeito excelente neste val do río Edo, zona onde enseñoraba o mosteiro de San Paio da Abeleda ata que a cobiza da Casa de Alba fixo decaer o seu poder.

As nosas guías foron Carmen, do Sorriso de Daniel, e outras amigas do Sorriso e da parroquia de Abeleda, que nos descubriron á vintena de camiñantes os segredos deste val da Abeleda un 23 de novembro de 2014.


Comezamos o percorrido no campo de San Paio, onde antano se celebrou a festa de Santa Lucía por parte dunha comunidade parroquial viva, a de San Paio de Abeleda, hoxe parroquia anexionada a Santa Tegra de Abeleda. Aquí, fronte ao vello cárcere onde penaban os encarcelados pola xustiza do mosteiro, tomamos camiño cara as adegas pertencentes a San Paio, ata onde chegaban, de entre os viños do val do Edo, os de Idrás, que seica eran os mellores, porque, como di a copla:

“Os viños de Idrás
fan andar aos homes
de diante pa'atrás.”

Xa na igrexa de San Paio, admiramos o inxente traballo de limpeza que fixeron as boas xentes do Sorriso de Daniel e da parroquia de San Paio da Abeleda, recuperando un espazo da nosa historia.

 
A igrexa, románica, conserva capiteis e canzorros ben interesantes e a súa boa factura fixo que permaneza en pé, malia que precise con urxencia unha teitume – polo menos! - para que os elementos non sigan a estragar San Paio. Tanto custa a dignidade para que non se invirtan uns poucos miles de euros nun dos edificios máis deteriorados destas comarcas ribeirás?

Tamén poidemos ver a capela dos señores do Couto, renacentista, na parte norte, e a parte sur da igrexa, dende a sancristía, onde se utiliza pedra de “ollo de sapo”, unha rareza.
O que non puidemos ver foi a portada gótica co pantrocrátor con San Pedro e San Paulo, pois esta parte está en mans privadas e permanece pechada, malia ser un dos fitos máis interesantes do noso patrimonio ribeirao.


Logo das adegas e da visita á igrexa, collemos camiño a carón do río Edo, que figura nos mapas como río da Abeleda porque, din, seica un mestre non lle sabía o nome propio deste afluente do Sil. Chegando ao río, coñecemos os muíños foran do mosteiro, que un deles o aforaran a un veciño de Soutelo e que a Ponte Cabalar, sobre o Edo, unía as parroquias de Santa María da Abeleda (hoxe da Teixeira) e San Paio da Abeleda (de Castro Caldelas). Tamén contan que esta distribución parroquial entre dous concellos das tres parroquias da Abeleda (Santa María, San Paio e Santa Tegra) se xogou nunha timba de cartas.

No lugar de Soutelo paramos na capeliña de Santo Antón, onde se garda a antiga pía bautismal de San Paio da Abeleda, onde se bautizaron as xentes de San Paio ata inicios dos anos 70 (a parroquia foi clausurada en 1972).


Subimos de Soutelo cara O Couto, pasando polo seu curioso Pazo. Foron estes señores quen construíron para se enterrar a capela renacentista da igrexa de San Paio.

Do Couto pasamos por Santiurxo e dalí a Santa Tegra de Abeleda, parroquia á que foi anexionada a desaparecida de San Paio. 

A pequena igrexa parroquial de Santa Tegra garda unha pía medieval e magníficos retábulos barrocos, que se cren relacionados coa inxente herdanza que deixou na zona o que fora na súa mocedade abade de San Paio e logo arcebispo de Sevilla , Rodrigo de Castro Osorio, da Casa de Lemos.

As xentes de Santa Tegra recuperaron a festa da Luz, que fora prohibída en 1936, que se celebra en torno ao 5 de agosto (se cadra a domingo, se non o domingo seguinte) e na que se baila con arquiños de cores e co Coco e a Coca, dous xigantes. Por esta labor recibiron un premio que lles entregarán en decembro deste ano. Parabéns!

Para rematar a andaina, camiñamos ata as fervenzas do Cachón, a ponte medieval de Lumeares – pola que pasou o padre Sarmiento durante a súa viaxe a Galicia, na que pernectou dúas noites en San Paio - e voltamos a San Paio polo camiño do Romeu, quizais antigo paso de romeiros cara este mosteiro da Abeleda, que precisa de todas e todos nós para recuperalo do abandono.

Visitade ao Sorriso de Daniel aquí.

8 jul 2014

768 B – 15 € night

* E este é o tipo de poemas que quedaban en primeiro lugar naqueles Concursos Poéticos Ribeiraos da primavera e polos que sempre se desesperaba "Fermín o Namorado", o zorro poeta que quedou desfasado nos anos-vinte-do-século-vinte, ou por aí.

Auuuuuuh...
Sopran as murmuracións violeta-metalizado/
entre as almenas do bosque de fibra óptica e formica.
Uns calzóns rosas colgan/
da galla esbrancuxada e raquítica do castiñeiro chic.

Traca-traca.
Os grilos de mecano trousan/
decibélicos e megahérzicos cri-cris sincopados.

Gruaaaaaag...
A panteira mixiricas apura a dose de poción máxica/
en tetra brick de deseño (Trade Mark en Paris – La nuit).

Zumba.
Son as avespas asasinas na procura/
da flor de fragancia máis cara e sofisticada.

Nun bosquexo de mercromina
detense o carrusel de luces e cabaliños do demo
e vanse lavando as legañas verde-vómito
nas fontes entubadas do Hostal Terra Galega.

4 jun 2014

Sabemos que podemos ser "outra cousa"


Logo de ter perdido a feixes votos rupturistas, de que gran parte da mocidade optase por unha opción con apenas implantación en Galiza, de que o bipartidismo resistise no noso país mellor que no resto do Estado; logo de constatar que Galiza se comportou electoralmente como as autonomías que non son “nacionalidades históricas”, as análises electorais de AGE e BNG ofreceron pouco lugar á esperanza. Ambas acusan a factores externos a súa caída electoral. “Contra vento e maré mantivémonos” - sinalan -, minimizando os erros propios e reproducindo esquemas de partidos do réxime, de forzas políticas que pensan e falan en clave interna e non do conxunto da sociedade.

A respecto das eleccións europeas, dá a sensación de que tiñamos a receita e os ingredientes, pero faltou audacia (e xenerosidade, e altura de miras) para cociñar. De ter artellado unha fronte ampla en Galiza que entendese a importancia dun método participativo na conformación da candidatura e a intelixencia de pensar as eleccións como plebiscito dun réxime cada vez máis desacreditado - cuestións ambas nas que acertou Anova na súa análise de setembro de 2013 e que implementou Podemos a nivel estatal - teríanse acadado uns resultados magníficos, sendo esa coalición electoral a segunda candidatura en apoios no noso país. Cómpre aprender e cómpre que Anova e BNG recoñezan que puxeron diante da oportunidade de ofrecer ilusión á cidadanía a consecución dun escano “seguro” no Parlamento Europeo; que asuman que, maioritariamente, non souberon ler o que estaba a agromar na sociedade, sen darse conta de que non se pode predecir o escenario electoral en claves anteriores ao 2011: se estamos nun momento de descomposición do réxime xurídico-político do Estado iso tradúcese no comportamento electoral, como xa aprendimos co fenómeno AGE nas galegas de 2012 – ou como debéramos de ter aprendido – (en serio só algunhas persoas intuímos que ía haber un cataclismo electoral?). E todo isto non desluce o feito de que Lidia Senra e Ana Miranda estando en Bruxelas poden ser (e serán) unha ventá de oportunidade para o proxecto común de emancipación nacional do pobo galego.

Estamos no momento en que se visualizou e interiorizou pola xente que é posíbel a ruptura democrática. E nese escenario é suicida non identificar o nacionalismo galego con esta, porque estamos no mesmo lugar: no lugar da democracia, no lugar de decidir. Non podemos permitir que cando o Estado saído da Transición está en descomposición o pobo galego non teña forza organizada suficiente para facer valer os seus dereitos nacionais, a semellanza de outros pobos. O partido europeo xógase nos estados: na consecución da soberanía popular por parte das nacións que sexan quen de plantarse ante unha UE construída por arriba. O nacionalismo non pode nin cometer o erro do 77 e ensimesmarse nun país ideal que por sí propio pode liberarse do estado español nin tampouco converterse en paternaire a rebufo de estratexias de forzas federalistas.

Pero xa pasou, “Marica non chores”, así que: facemos algo ou deixámonos morrer como pobo? – e isto é literal, só hai que analizar os datos demográficos do interior galego -.

Pois entón renunciemos a que o nacionalismo galego – emancipador e non chauvinista per se – quede reservado a un espazo autorreferencial e deixemos de pensar que esto é só unha cuestión “identitaria”, pois é un proxecto dun pobo que quere existir como tal e decidir en todos os eidos (a cuestión nacional no mesmo plano que a social, como xa tiñamos aprendido). Medremos de vez e fuxamos das enfermidades infantís que nos afectan: medo á mestizaxe, totalitarismo, sectarismo, personalismos, rumoroloxía infantiloide, postureo chupi-guai, dependencia de poucas persoas, medo ás contradicións de gobernar, cainismo, ranciada e unha nostalxia impotente de supostos tempos mellores. Certo é que tamén temos virtudes, pero hoxe trátase de espabilar...

Concretamente, que podemos argallar?

- Cómpre seguir a artellar redes na sociedade, as de defensa da sanidade pública, do ensino, o feminismo – un dos eidos onde o nacionalismo aprendeu a construír na diversidade -, recuperando o asociacionismo veciñal, traballando en novas alternativas de vida no rural, cohesionando a rede de “resistencia ao etnocidio” que forman as asociacións e plataformas culturais, e, cuestión fundamental, apostando máis decididamente polos medios de comunicación propios e democráticos como as iniciativas que xa abrollaron nestes últimos dous anos, e evitando que estas se convirtan en altavoces de cadansúa parroquia nacionalista. En fin: sociedade civil auto-organizada e que o nacionalismo renuncie a ese afán totalizador sobre ela.

- Unidade de acción puntual no Parlamento galego de deputados e deputadas de esquerda na defensa de necesidades básicas da maioría social galega. Diálogo e traballo rigoroso e serio que visualice alternativas reais de goberno.

- Traballar na loita social contra o Tratado de Asociación Transatlántica de Investimento e Comercio, tecendo alianzas con movementos sociais en Galiza, no estado e Europa, informándonos e divulgando o que supón para a nosa vida, a xeito do que o nacionalismo fixera cando o Tratado de Maastrich e que supuxera un aumento de apoio social e electoral ao nacionalismo.

- Reforzar o sindicalismo nacionalista combativo.

- Evitar que o nacionalismo – as súas organizacións políticas e sindicais e a súa presenza nas institucións - sexan unha rede clientelar das distintas familias e se convirta nunha rede de supervivencia popular.

- Elaborar un programa concreto de goberno para a Xunta de Galiza que busque transformar este país asolado polo neoliberalismo, asumindo o reto de esgotar ata o límite as competencias que ten a cativa autonomía para poñer en marcha os sectores produtivos e reclamar autogoberno real, identificando soberanía política con benestar da maioría social.

- Non gastar enerxías na estabilidade ou mesmo siquera na unidade orgánica das organizacións políticas nacionalistas e deixar os esforzos para o diálogo sinceiro e a unidade de acción en cuestións concretas, para dar resposta ás necesidades da maioría social por, para e con esa maioría social. Cada quen dende a súa trincheira e tod*s na trincheira común.

- Artellar candidaturas de unidade popular nos municipios, con métodos participativos e visión nacionalista e rupturista co réxime, así como facer unha reflexión sobre como poder transformar a realidade social dende os concellos nun contexto de reforzamento das Deputacións e baleirado de competencias municipais: un programa para salval un municipalismo útil á maioría social, para formar gobernos municipais anti-troika que prioricen as crecentes necesidades sociais e a dinamización de economía alternativa, aproveitando (e poñendo en valor) os exemplos que xa temos no noso país. Menos “palestras” e máis debullar en común solucións a problemas concretos: comecemos polas municipais de 2015! Esta última aposta semella compartida por cada vez maior espectro de militancia das organizacións rupturistas. Pero, ollo! Non se trata de ningún xeito de aproveitar a onda social para “situarse” e acadar concellalías – ben sabemos como o oportunismo inza nos procesos caóticos e con expectativa de éxito a curto prazo -; trátase de construír alternativas sólidas que permitan transformar a realidade, por iso é necesario un desenvolvemento programático serio do que se quere facer cos instrumentos dispoñíbeis municipais – cada vez menos -.

Se as cúpulas das forzas políticas galegas con vocación de mudar a realidade social non son (somos) quen de abrir de vez as fiestras (e facelo de verdade, non só con consignas simples autorreferenciais ou con postureo cool) será a cidadanía organizada quen o faga(mos) por elas e contra elas.

Sen deixarnos levar nin pola inxenuidade nin pola desesperación de ver terreo ermo - ou queimado - e actitudes intolerantes – e intolerábeis -, o que cómpre é: programa de mínimos, rede social diversa e autónoma, liderádegos plurais e capaces, respecto ás normas e formas democráticas - cultura republicana en suma -, traballo dende a base, humildade, xenerosidade, audacia, imaxinación e feixes de paciencia e esperanza.

Semella difícil, pero hai moito talento e enerxía non aproveitado por aí e non somos poucas as que sabemos que, como Galicia, “o nacionalismo pode ser outra cousa”.

Paula, xuño-2014.